Huybert Jacobs van Emmenes (no. 2.080)
Dit artikel is het tweeënveertigste uit een serie over burgers die zich inzetten voor militaire taken en gaat over de dienstplicht, schutterijen en het reguliere leger. De discussie over de dienstplicht is nu weliswaar minder, maar nooit helemaal weg geweest en gezien het personeelstekort in het leger ook nu actueel. Het is nuttig om dit fenomeen in historisch perspectief te plaatsen. Sommigen hebben de dienstplicht ondergaan maar er zijn ook mensen vrijwillig het leger ingegaan, waarbij "het leger" een rekbaar begrip is. Ook milities, schutterijen en andere paramilitaire organisaties komen aan de orde. Met de beschrijving van de lotgevallen van deze mannen zie je tegelijkertijd een verschuiving van de loyaliteit jegens de stad naar loyaliteit jegens de staat.
Huybert Jacobs (Hubert Jacobszoon) van Emmenes (no 2.080) is op 17 augustus 1617 in Utrecht getrouwd met Maria Adriaens "Mayken" (Marrichien of Maijchen) van Hoboken (Hoboocken). Ze waren op 10 augustus in ondertrouw gegaan.
Afbeelding 1 Uitsnede uit het trouwregister van de Stad Utrecht 10 augustus 1617 met op de bovenste regel Hubert Jacobs van Emmenes
Zij is in 1585 geboren in Utrecht. Ze was de dochter van Adrieans Jansz van Hoboken en Maria Mathijssen Block. Maria is eerder getrouwd geweest met Hieronijmus Moses. Maria is overleden in 1625. Ze had nog een broer genaamd Mathijs Adriaensz van Hoboken, geboren rond 1575. Haar vader Adrieans Jansz van Hoboken is overleden rond 1602.
Huybert had samen met Maria een zoon genaamd Joannes (Jan) Huiberts van Emmenes (no 1.040), meesterbakker en schepen en hadden verder een dochter, Margariet Huyberts van Emmenes, geboren in 1630. Ze is gedoopt op 3 november 1654 in Leeuwarden. Daarnaast had hij waarschijnlijk nog een dochter met de naam Emmichgen, overleden in 1648. Jan Huiberts van Emmenes is naast hopman en schepen ook compagnieschrijver geweest. Elke compagnie had een compagnieschrijver (sypelschriever), die de soldij uitbetaalde en de benodigde gelden daarvoor van de generale ontvangers van de grietenijen uit de floreenbelasting ontving. Het ambt kwam al in 1585 voor, was vrij lucratief en werd geregeld door de waarnemer aan zijn opvolger verkocht. Oorspronkelijk werden de compagnieschrijvers aangesteld door de kapiteins der compagnieën, later door Gedeputeerde Staten. Gedeputeerde Staten moesten toezien dat de schrijvers elke twee maanden de soldij aan de compagnieën uitbetaalden. Jan Huiberts Emmenes van de compagnie van G. v. Eck was compagnieschrijver op 2 november 1674.
Huybert is een kind van Jacob Huyberts (no.4.160) van Emmenes en Theuntgen Lamberts. Huybert was Nederduyts Gereformeerd, later Nederlands Hervormd. Er is een begraafinschrijving met akte datum 18 juni 1632 in Utrecht. Hij is dus overleden in 1632. Zijn geboortejaar is niet exact bekend, maar waarschijnlijk is dat 1565 geweest.
Verder komt zijn naam en die van Mayken van Hoboken voor in een notariële akte van 13 februari 1621.
Afbeelding 4 Handtekening van Maria "Mayken" van Hoboken
Afbeelding 5 Handtekening van Huibert Jacobs van Emmenes
Zijn vader Jacob Hubertus (Huijbertsz) van Emmenes (no 4.160) is begraven op 8 februari 1615. Zijn naam komt voor op een lijst van gelegenheden, waarbij de klok van de Dom in Utrecht werd geluid, meestal sterfgevallen en begrafenissen, van doorgaans belangrijke personen, soms ook geboorten of intochten van vorsten. De lijst werd bijgehouden door het college van kanunniken ten Dom (Domheren). Hieruit valt af te leiden dat de familie van Emmenes tot de meer voorname burgers van Utrecht behoorden.
Zijn vrouw heette Pauwelsgen (Pauwlina) Harman Crommen en is op 5 maart 1632 in Utrecht begraven. Ze woonden in de Backerstege in Utrecht. Haar naam en die van Jacob Huijberstz van Emmenes komen regelmatig in notariële akten en testamenten voor. Ze waren Nederduits gereformeerd. Na de dood van Pauwelsgen ging het huis aan de noordzijde van de Backersteech naar Herman Jacobsz van Emmenes. Het huis stond naast dat van Jan Gelisz, borstelmaker en had een uitgang in het Meulensteechgen. De Bakkersteeg en Molensteeg zijn historische, smalle straatjes in het centrum van Utrecht. Ze zijn gelegen nabij de Oudegracht, in het hart van de oude stad, vlakbij drukke winkelstraten zoals de Lange Elisabethstraat. In 1885 werd de naam van de Bakkersteeg veranderd in Bakkerstraat.
Afbeelding 6 De Bakkersstraat welke vroeger de Bakkersteeg heette en waar Jacob Huijbertsz van Emmenes woonde
Jacob (Huybertszoon) van E(m)menes was eerder op 3 mei 1603 getrouwd met Theuntgen Lamberts (no 4.161). Hij was al op 4 juni 1592 met haar in ondertrouw gegaan.
Bronnen en literatuur:
- 711.121 Utrecht NH begraven 1623-1633
- Het Utrechts Archief, Notarissen in de stad Utrecht 1560-1905, 13 februari 1621, aktenummer 93
- Het Utrechts Archief te Utrecht, DTB Begraven Burgerlijke stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- e..., Utrecht, archief 711, inventarisnummer 121, 2-5-1625, Utrecht NH begraven 1623-1633, folio 220
- Het Utrechts Archief, Notariële archieven J. VAN HERWAERDEN, Utrecht, archief 34-4, inventarisnummer U003a008, aktenummer 101
- Het Utrechts Archief te Utrecht, DTB Trouwen
- Burgerlijke stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- e..., Utrecht, archief 711, inventarisnummer 91, 16-02-1612, Utrecht NH trouwen 1611-1616, folio 57
- https://historischcentrumleeuwarden.nl/images/pdf/Inventarisatieboeken.pdf
- http://17thcenturyhollanders.pbworks.com/w/file/fetch/48853913/UtrechtOverluidingen.pdf
- Het Utrechts Archief te Utrecht, DTB Begraven Burgerlijke stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- e..., Utrecht, archief 711, inventarisnummer 121, 5-3-1632, Utrecht NH begraven 1623-1633, folio 660
- 34-4 Notarissen in de stad Utrecht 1560-1905 Inventarisnummer: 69 Aktenummer: 31 Oud nummer:U009a005
- 5-3-1632, Akteplaats: Utrecht Nederduits-gereformeerd (later Nederlands-hervormd) Toegangsnummer: 711 Burgerlijke stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- en begraafregisters. Inventarisnummer: 121 Paginanummer: 660
- Datum ondertrouw: 01-05-1603 Huwelijksplaats: Utrecht Gezindte: Nederduits-gereformeerd (later Nederlands-hervormd)Toegangsnummer: 711 Burgerlijke stand gemeente Utrecht en van de voormalige gemeente Zuilen: retroacta doop- trouw- en begraafregisters Inventarisnummer:90
- Utrecht NH trouwen 1590-1611
- https://www.mpaginae.nl/At/compagnieschrijvers.htm
